TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
Amazonës i kanoset një periudhë kritike thatësire, pasi fenomeni El Niño po forcohet dhe pritet të arrijë kulmin në fund të vitit, pikërisht në periudhën kur Amazona hyn në fazën më të thatë dhe më të rrezikuar nga zjarret.
Shkencëtarët paralajmërojnë se kombinimi i temperaturave të larta, mungesës së reshjeve dhe kushteve të thata mund të rrisë ndjeshëm rrezikun për zjarre, rënie të niveleve të lumenjve dhe dëmtime të mëtejshme të pyllit tropikal.
Sipas një raportimi të The Guardian, kulmi i El Niño-s pritet ndërmjet tetorit dhe dhjetorit, kur lumenjtë e Amazonës zakonisht janë në nivelet e tyre më të ulëta dhe bimësia është më e ekspozuar ndaj thatësirës. Shkencëtarët paralajmërojnë se intensiteti i këtij fenomeni mund ta bëjë situatën veçanërisht të rrezikshme për ekosistemin.
Paralajmërimi i fundit: mbi 90% mundësi për një El Niño shumë të fortë
Të dhënat më të fundit të NOAA-së e kanë rritur shqetësimin. Sipas përditësimit të 13 gushtit, ekziston një probabilitet mbi 90% që El Niño të jetë shumë i fortë gjatë vjeshtës dhe dimrit 2026-2027.
Për periudhën tetor-dhjetor 2026, NOAA vlerëson gjithashtu një 69% mundësi që fenomeni të arrijë një intensitet historik, duke tejkaluar nivelin e episodeve të regjistruara që nga viti 1950.
Temperaturat e sipërfaqes së detit në pjesën lindore të Paqësorit ekuatorial tashmë kanë kaluar 2°C mbi normalen, ndërsa El Niño pritet të vazhdojë të forcohet deri në fund të vitit.
Amazona rrezikon edhe transportin lumor
Pasojat nuk pritet të kufizohen vetëm te pylli dhe zjarret. Nivelet e ulëta të lumenjve mund të godasin edhe transportin dhe tregtinë në Amazonë.
Kompania e transportit detar Maersk, duke u bazuar në të dhënat e autoriteteve braziliane të ujërave dhe analizat e saj, ka paralajmëruar se gjatë sezonit të thatë mund të ketë kufizime të lundrimit nga tetori dhe mbyllje të mundshme të disa rrugëve ujore në nëntor. Kufizimet mund të rikthehen edhe në dhjetor dhe të vazhdojnë deri në fillim të vitit 2027.
Nëse skenari i thatësirës realizohet, Maersk paralajmëron për kapacitet më të ulët të anijeve, kufizime logjistike, kosto më të larta transporti dhe rritje të mundshme të tarifave të mallrave.
Rrezik për bujqësinë dhe furnizimin me ushqime
Sipas Reuters, veriu dhe perëndimi i Brazilit pritet të përballen me thatësirë dhe temperatura më të larta, çka mund të dëmtojë bujqësinë dhe transportin lumor në Amazonë. Ndërkohë, jugu i Brazilit dhe vende si Argjentina, Paraguai dhe Uruguai mund të përfitojnë nga reshjet më të mëdha, edhe pse ato mbartin rrezikun e përmbytjeve dhe dëmtimeve të infrastrukturës.
Efektet mund të shtrihen edhe përtej Amerikës së Jugut. Programi Botëror i Ushqimit ka paralajmëruar se El Niño mund të shtyjë deri në 50 milionë njerëz të tjerë drejt urisë akute deri në fund të vitit 2027, duke shtuar presionin mbi sistemin global të ushqimit.
Një pyll tashmë nën presion
Situata shihet si veçanërisht shqetësuese pasi Amazona është një prej ekosistemeve më të rëndësishme në botë. Pylli ndihmon në rregullimin e klimës, ciklit të ujit dhe reshjeve në pjesë të mëdha të Amerikës së Jugut, ndërsa bimësia thith sasi të mëdha të dioksidit të karbonit.
Ekspertët paralajmërojnë se një pyll tashmë i dëmtuar nga shpyllëzimi, bujqësia, minierat dhe ndryshimet klimatike mund të jetë edhe më i prekshëm ndaj temperaturave ekstreme dhe zjarreve.
Tre episode të forta të mëparshme të El Niño-s, në vitet 1997-1998, 2015-2016 dhe 2023-2024, kanë shkaktuar thatësira të mëdha në Amazonë, rënie të niveleve të lumenjve, zjarre dhe dëme të konsiderueshme në ekosistem.
Carlos Nobre, profesor në Universitetin e São Paulos dhe një prej studiuesve kryesorë të klimës në Brazil, ka paralajmëruar se Amazona duhet të jetë e përgatitur për një thatësirë të rëndë të paktën deri në fillim të vitit 2027.
Edhe komunitetet indigjene po përgatiten për një sezon të vështirë, ndërsa në disa zona janë krijuar ekipe lokale për përballimin e zjarreve.
Një thatësirë e zgjatur mund të prekë edhe bujqësinë dhe blegtorinë, duke ulur cilësinë e kullotave, duke shtuar stresin nga nxehtësia te kafshët dhe duke krijuar mungesa uji. Fermerët brazilianë po përgatiten për një sezon të vështirë, ndërsa ekspertët shqetësohen për ndikimin në prodhimin e sojës dhe produkteve të tjera bujqësore.
Në këtë panoramë, shqetësimi kryesor është se një El Niño veçanërisht i fortë mund të godasë Amazonën pikërisht në momentin kur ajo është më e ekspozuar ndaj thatësirës, duke shtuar njëkohësisht rrezikun për zjarre, transportin lumor, bujqësinë, komunitetet indigjene dhe sigurinë ushqimore.
