TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
Një vit pas grabitjes së bizhuterive historike të kurorës franceze, Luvri po përpiqet të ndryshojë rrënjësisht mënyrën se si e trajton sigurinë, ndërkohë që përgatitet për një projekt rinovimi me vlerë 1.1 miliardë euro.
Christophe Leribault, drejtori i ri i muzeut më të vizituar në botë, ka vendosur sigurinë në qendër të strategjisë së tij, pas vjedhjes që nxori në pah dobësi të mëdha në mbrojtjen e një prej institucioneve kulturore më të rëndësishme në botë.
Për shumë vite, muzetë janë mbështetur në idenë se veprat më të famshme të trashëgimisë kulturore ishin praktikisht të pashitshme dhe, për rrjedhojë, më pak të ekspozuara ndaj vjedhjes. Grabitja e Luvrit tregoi se ky supozim nuk mund të merret më si i mirëqenë.
Leribault, i emëruar nga qeveria franceze në shkurt për të menaxhuar krizën e shkaktuar nga grabitja, ka deklaruar se muzeu tashmë duhet të tregojë një nivel shumë më të lartë vigjilence. Punimet urgjente kanë nisur dhe siguria, sipas tij, duhet të përfshihet që në fazën e parë të çdo vendimi që merret për muzeun.
Drejtori 62-vjeçar vjen në Luvër pas drejtimit të Château de Versailles dhe Musée d’Orsay. Specialist i pikturës franceze të shekullit XVIII, ai është pritur pozitivisht edhe nga sindikatat e punonjësve të muzeut, të cilat kishin pasur marrëdhënie të tensionuara me paraardhësen e tij, Laurence des Cars, të cilën e konsideronin të shkëputur nga shqetësimet e stafit dhe autoritare.
Që prej marrjes së detyrës, Leribault ka arritur gjithashtu të qetësojë konfliktet që kishin çuar në greva.
Sfida e tij kryesore tani është modernizimi i shpejtë i infrastrukturës së sigurisë, e cila prej vitesh ka vuajtur nga mungesa e investimeve, pa penguar projektin më ambicioz të rinovimit të Luvrit në katër dekadat e fundit.
Grabitja që zbuloi dobësitë e Luvrit
Tetorin e kaluar, hajdutë të maskuar si punëtorë, të veshur me jelekë fosforeshentë, parkuan një kamion të pajisur me platformë ngritëse në anën e muzeut përgjatë lumit Sena.
Duke përdorur platformën, ata arritën të futeshin në Galerie d’Apollon, një nga sallat më të njohura dhe më të dekoruara të Luvrit.
Prej andej vodhën tetë bizhuteri mbretërore të zbukuruara me diamante dhe smeralde. Mes objekteve të vjedhura ishte edhe kurora me perla e Eugénie, bashkëshortes së Napoleonit III.
Bizhuteritë e vjedhura vlerësohen në rreth 88 milionë euro. Asnjë prej tyre nuk është gjetur deri tani, megjithëse pesë persona janë arrestuar dhe janë vënë zyrtarisht nën hetim.
Grabitja e Luvrit nuk ishte një rast i izoluar. Gjatë dy viteve të fundit, muzetë europianë janë përballur me një valë vjedhjesh gjithnjë e më të guximshme, ku objektivat kryesore kanë qenë sende me vlerë që mund të shiten ose të shndërrohen relativisht lehtë në para.
Vetëm gjatë dy muajve të fundit janë vjedhur dy vepra të Renoir nga një muze në Cagnes-sur-Mer, në jug të Francës, një koleksion i rëndësishëm ari nga Epoka e Bronzit pranë Alicante-s në Spanjë, si dhe një varëse me diamante në Vjenë.
Europol paralajmëroi në gusht se grabitjet e muzeve po kryhen me metoda gjithnjë e më “agresive”, duke ngritur dyshime për përfshirjen e rrjeteve të reja kriminale.
Ky ndryshim përbën një problem të veçantë për muzetë. Personeli i tyre tradicionalisht është trajnuar kryesisht për pritjen e vizitorëve dhe mbikëqyrjen e galerive, jo për t’u përballur me grupe të organizuara kriminale që përdorin metoda të dhunshme.
Vetëm 39% e sallave kishin kamera sigurie
Pas grabitjes, Luvri ka nisur një sërë ndërhyrjesh të menjëhershme. Në pikën nga ku hynë hajdutët janë vendosur shufra metalike, janë shtuar kamerat e sigurisë, janë riparuar portat e hyrjes dhe është rritur numri i punonjësve privatë të sigurisë.
Paralelisht, muzeu ka nisur një projekt të vonuar prej kohësh për modernizimin e sistemit të sigurisë, me një kosto prej më shumë se 80 milionë euro.
Megjithatë, pjesë të rëndësishme të sistemit të ri nuk janë zbatuar ende. Mes tyre janë mbikëqyrja e plotë e perimetrit të muzeut dhe ngritja e një qendre të re komandimi.
Bizhuteritë e kurorës që nuk u vodhën janë larguar nga Galerie d’Apollon dhe janë vendosur në një vend të sigurt, deri në momentin kur do të mund të ekspozohen në një hapësirë tjetër.
Drejtuesit e muzeut kanë dashur gjithashtu të shmangin shndërrimin e sallës ku ndodhi grabitja në një destinacion të “turizmit makabër”, ku vizitorët të shkojnë kryesisht për të parë skenën e krimit.
Dobësitë e sigurisë ishin evidentuar edhe përpara vjedhjes.
Në një auditim kritik të kryer pak para grabitjes, Gjykata Franceze e Auditimit, Cour des comptes, evidentoi pabarazinë e madhe mes shpenzimeve të Luvrit për blerjen e veprave të artit dhe investimeve për sigurinë.
Nga viti 2018 deri në vitin 2024, muzeu kishte shpenzuar 105 milionë euro për blerjen e veprave të reja, ndërsa vetëm 3 milionë euro ishin përdorur për përmirësimin e sistemeve të sigurisë.
Në fund të vitit 2024, vetëm 39% e sallave të Luvrit ishin të pajisura me të paktën një kamerë sigurie.
Një nga masat e para të qasjes së re ka qenë punësimi i një oficeri të lartë policie, i cili do të mbikëqyrë sigurinë në të gjithë muzeun. Zyra e tij ndodhet vetëm pak metra larg asaj të drejtorit dhe detyra kryesore është përhapja e një “kulture sigurie” në të gjitha departamentet e Luvrit.
Përveç problemeve të sigurisë, Leribault duhet të drejtojë edhe një projekt rinovimi prej 1.1 miliardë eurosh, të mbështetur nga Presidenti francez Emmanuel Macron.
Projekti Louvre Nouvelle Renaissance synon të trajtojë një tjetër problem kronik të muzeut: numrin shumë të madh të vizitorëve dhe presionin që ai ushtron mbi ndërtesën dhe infrastrukturën.
Në qendër të projektit është ndërtimi i një hyrjeje të re, si dhe krijimi i një galerie më të madhe për “Mona Lisa”-n, e cila është një nga atraksionet kryesore të Luvrit dhe shkakton grumbullime të mëdha vizitorësh.
Pas grabitjes, kritikët kanë kërkuar që projekti i madh i rinovimit të pezullohet dhe burimet financiare të orientohen fillimisht drejt sigurisë dhe problemeve më urgjente infrastrukturore.
Leribault argumenton, megjithatë, se rinovimi dhe siguria nuk janë dy objektiva të ndara. Sipas tij, projekti është i nevojshëm për ta mbrojtur muzeun jo vetëm nga kërcënimet e jashtme, por edhe nga ndryshimet klimatike, rreziku i përmbytjeve nga Sena dhe problemet e shkaktuara nga mbipopullimi.
Rreth 40% e kostos së përgjithshme të rinovimit do të shkojë për zëvendësimin e sistemeve të vjetruara të ngrohjes dhe ftohjes.
Gjendja e këtyre sistemeve përbën rrezik edhe për veprat delikate të artit, ndërsa investimet do të përfshijnë edhe përmirësimin e tualeteve dhe infrastrukturës tjetër që duhet të përballojë rreth 9 milionë vizitorë në vit.
Problemet e ndërtesës prekin edhe zyrat e drejtuesve. Zyra e Leribault, e dekoruar në stilin e Perandorisë së Dytë dhe me një oxhak të madh, aktualisht ka vetëm ngrohëse portative dhe një ventilator. Drejtori do ta lirojë përkohësisht zyrën në mënyrë që të nisin punimet.
Luvri kërkon donatorë në SHBA dhe Japoni
Financimi i projektit prej 1.1 miliardë eurosh është një tjetër sfidë e madhe.
Shteti francez pritet të mbulojë vetëm rreth një të tretën e kostos së përgjithshme, ndaj Luvri po kërkon burime të tjera financimi në mbarë botën.
Një pjesë e konsiderueshme do të vijë nga dega e Luvrit në Abu Dhabi, e cila pritet të sigurojë 300 milionë euro nëpërmjet tarifave të licencimit.
Pjesa tjetër duhet të sigurohet kryesisht nga individë të pasur dhe kompani private.
Gjatë muajve të fundit, Leribault ka udhëtuar në Shtetet e Bashkuara dhe Japoni për të takuar donatorë të mundshëm. Sipas tij, pritja nga financuesit potencialë ka qenë shumë pozitive.
Strategjia e financimit parashikon që vetë Luvri të mbulojë punimet më pak tërheqëse për donatorët, si riparimin e çative dhe rinovimin e instalimeve elektrike në galeri. Në këtë mënyrë, kontributet e donatorëve privatë mund të drejtohen drejt pjesëve më të dukshme të projektit, si hyrja e re dhe galeria e re e “Mona Lisa”-s.
Leribault synon ta përfundojë fushatën e mbledhjes së fondeve brenda gjashtë muajve, përpara zgjedhjeve presidenciale franceze. Objektivi është të sigurohet një nivel i mjaftueshëm financimi dhe mbështetjeje që projekti të mund t’i paraqitet për miratim edhe qeverisë së ardhshme.
Modernizimi konsiderohet gjithnjë e më i rëndësishëm në një kohë kur muzetë kryesorë në mbarë botën po investojnë për t’iu përshtatur pritshmërive të reja të vizitorëve.
Për Luvrin, sfida është që ky transformim të zhvillohet paralelisht në disa drejtime: të përmirësojë sigurinë pas një prej grabitjeve më të rënda në historinë e tij, të rinovojë infrastrukturën e vjetruar, të menaxhojë fluksin prej rreth 9 milionë vizitorësh në vit dhe të sigurojë financimin e projektit më ambicioz të muzeut në 40 vitet e fundit./ Monitor
