TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
Mbreti britanik Charles III ka bërë thirrje për të mësuar nga e kaluara dhe për të ndërtuar partneritete të reja që mund të ndihmojnë në korrigjimin e padrejtësive historike, ndërsa debati për kërkimfaljen dhe dëmshpërblimet për skllavërinë vazhdon të jetë në qendër të diskutimeve në Komonuelth.
Gjatë një fjalimi para liderëve të vendeve anëtare të Komonuelthit, mbreti Charles deklaroi se njohja më e thellë e mizorive të skllavërisë e ka bërë atë edhe më të vendosur për t’u përballur me padrejtësitë e së kaluarës.
Megjithatë, ai theksoi se vëmendja duhet të përqendrohet edhe te e ardhmja, duke nënvizuar se “e keqja nuk duhet ta ketë fjalën e fundit”.
Debati për rolin e Britanisë në tregtinë transatlantike të skllevërve ka dominuar diskutimet përpara takimit të 56 vendeve anëtare të Komonuelthit, shumica e të cilave janë ish-koloni britanike. Në qendër të debatit është mundësia që Britania të kërkojë falje zyrtarisht ose të paguajë dëmshpërblime për rolin e saj në këtë kapitull të errët të historisë.
Deri më tani, as mbreti Charles dhe as qeveria britanike nuk kanë kërkuar falje zyrtarisht apo nuk kanë marrë një vendim për pagesën e dëmshpërblimeve.
Megjithatë, kryeministri i ri britanik, Andy Burnham, është shprehur i hapur ndaj mundësisë që Britania të kërkojë falje për skllavërinë. Ndërkohë, zyrtarët britanikë po zhvillojnë bisedime me liderët e vendeve anëtare për të shqyrtuar se çfarë forme mund të marrë një kërkimfalje e tillë.
“Ne nuk mund t’i ndryshojmë veprimet e atyre që erdhën përpara nesh. Megjithatë, mund të mësojmë nga e kaluara”, deklaroi Charles në fjalimin e tij hapës.
“Tregtia transatlantike e skllevërve vazhdon të hedhë hijen e saj mbi këto ishuj dhe vende të tjera anëtare të Komonuelthit. Siç kam thënë edhe më parë, ky kapitull i turpshëm i historisë ma mbush zemrën me tmerr dhe shpirtin me një trishtim të thellë personal”, u shpreh mbreti britanik.
Ai shtoi se sa më shumë që thellohet në këto çështje, përmes dëgjimit, mësimit dhe hulumtimit personal, aq më e fortë bëhet bindja e tij për nevojën e krijimit të partneriteteve moderne mes vendeve, të cilat mund të ndihmojnë në korrigjimin e padrejtësive të së kaluarës.
Charles përmendi si prioritete qasjen në arsim, punësim dhe mundësi të barabarta, zgjerimin e tregtisë mes vendeve të Komonuelthit, si dhe forcimin e qëndrueshmërisë përballë ndryshimeve klimatike.
Ndërkohë, kryeministri Burnham ka propozuar gjithashtu diskutimin e mundësisë së ristrukturimit të borxhit për vendet më të vogla anëtare të Komonuelthit. Ai ka njoftuar edhe një investim prej 40 milionë paundësh, rreth 54 milionë dollarë, për infrastrukturën jetike në Karaibe, i cili pritet të realizohet gjatë tre viteve të ardhshme.
Në fund të fjalimit, mbreti Charles përdori një metaforë detare për të përcjellë mesazhin e tij mbi të ardhmen:
“Siç e di çdo marinar që lundron në dete, ne nuk mund t’i kontrollojmë erërat, aq më pak drejtimin ku na kanë çuar erërat e së kaluarës. Por mund të zgjedhim se si t’i hapim velat tona”.
Samiti i Komonuelthit në Antigua dhe Barbuda zhvillohet në një moment të rëndësishëm për marrëdhëniet mes Britanisë dhe ish-kolonive të saj, ndërsa kërkesat për njohjen e përgjegjësisë historike dhe dëmshpërblimet për skllavërinë mbeten një çështje e hapur.
