TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
Zgjedhjet politike të radhës janë larg. Por janë prapa derës për një opozitë në krizë, të frustruar nga humbjet e njëpasnjëshme prej vitit 2013 e këndej. Gjithnjë, nëse ajo ka një objektiv të qartë për të fituar pushtetin e madh të shumicës e jo për të ricikluar humbësit kronikë në krye të saj, të vetëkënaqur me pushtetin e vogël të pakicës.
Shumë ngjarje mund të ndodhin deri atëherë. Por mund edhe të mos ndodhin. Siç e themi shpesh, në politikë ngjarjet zbulohen duke ndodhur. Kjo nuk do të thotë se zhvillimet politike janë jashtë parashikimit. Ka mënyra e mënyra për të parë të ardhmen jo në formën e një falli. E djeshmja, e tashmja, përvojat, precedentët, analogjitë, ligjësitë janë “pasqyra magjike” për të parashikuar në vija të përgjithshme çfarë pritet të ndodhë pas një viti, dy vitesh e shumë më shumë.
Historinë e së ardhmes e shkruan historia e së shkuarës, sipas eseistit të famshëm francez, Zhak Atali. Parashikimit i vinë në ndihmë ndërkaq sondazhet periodike, që fotografojnë në përditshmëri lëvizjet e imëta të pëlqyeshmërive popullore për partitë dhe liderit e tyre. Grafiku i sondazheve nuk njeh gremisje të menjëhershme të një pale dhe fluturime pindarike të palës tjetër. Si rregull beteja mes tyre është si një tërheqje e gjatë litari. Me përjashtim të rasteve të jashtëzakonshme që nënkuptojnë një kolaps të ekonomisë, shpërthim të inflacionit, fluturim të çmimeve për faj të qeverisë, e tjerë.
Të gjithë këta tregues nuk të bëjnë sot optimist se do të kemi një rrotacion me dy hapa të pushtetit: të atij vendor pas një viti dhe atij parlamentar pas tre vitesh. Fitorja e bujshme e Petër Maygar në Hungari që shkuli nga pushteti pas katër mandatesh rregjimin e Viktor Urban nuk gjen asnjë ekuivalencë në realitetin e sotëm politik në Shqipëri. E vetmja analogji, më saktë një mesazh nga rasti hungarez është ky: kur ka alternativë të mirë fitoren e opozitës nuk mund ta ndalojë asgjë.
Nga kjo pikëpamje, detyra e partive të spektrit opozitar, në radhë të parë e Partisë Demokratike si më e madhja e tyre, është ndërtimi i alternativës. Duket fjalë e madhe por mund ta thjeshtojmë pa i hequr asgjë prej kuptimit. Alternativa është lidershipi, lideri. Këtë na tregoi qartë shembulli hungarez.
Në rastin tonë nuk kemi një realitet politik të tillë që mundëson daljen e një lideri gjithëpëfshirës mbi shkretimin opozitar. Problemi këtu është më i komplikuar. Partia më e madhe e opozitës, PD bashkë me partitë aleate të koalicionit janë parti-emra të liderve të tyre të përjetshëm. PD nuk është aq e madhe sa të kërcënojnë mazhorancën, por as e vogël sa të vihet në diskutim primati saj në opozitë. Pavarësisht se ajo ka ardhur duke u zvogëluar, sipas sondazheve të ekspertit Eduard Zaloshnja, i cili – duhet ta përsërisim – i ka gjetur saktë brenda marzhit të gabimit rezultatet e zgjedhjeve prej rreth dy dekadash.
Partia Demokratike mund ta zgjidhte thjesht problemin e ringritjes përmes tërheqjes së Berishës për t’i hapur rrugën një lideri të ri që del përmes një procesi zgjedhor konkurues, të lirë, të ndershëm e të barabartë. Një lider i tillë, i mbështetur pa rezeva nga Berisha pasi ka fituar, do ta bashkonte, rriste e bënte fituese Partinë dhe mbarë opozitën.
Por siç po shihet Berisha nuk ka ndërmend të bëjë një hap pas edhe pse në shkelje të statutit që ka miratuar vetë. Vendosmëria e tij për të qëndruar në krye të PD-së deri deri duke penguar kandidatë rivalë të papilotuar prej tij nuk duket të jetë më një çështje ambicjesh politike, por e nevojës për t’u mbrojtur para drejtësisë, e raportit të tij me posteritetin.
Në këto kushte apelet për t’u tërhequr apo lejuar garën e lirë fillojnë e bartin kotësinë, injorimin e frikës dhe hallit tjetrit, për të mos thënë me shumë. Mbetet tjetra: që Berisha, ashtu siç është, i tillë që nuk fiton, por pa të cilin, në postin që ka, opozita sot për sot nuk mund të fitojë, të angazhohet për një kuadër kushtesh e zgjidhjesh që do të mundësonin çuarjen me sa ma pak firo në zgjedhje të elektoratit opozitar. I cili është sot numerikisht më i madh se ai proqeveritar, por ka nevojë të shprehet politikisht në subjekte të ndyshme nga PD-ja e parinovuar.
Në këtë kontekst, propozimi i Berishës për hapjen e plotë të listave dhe për mazhoritarin kombëtar është një hap pozitiv. Ky propozim duhet mbrojtur fort në tryezën e reformës. Me fleksibilitetin që kërkojnë kompromiset, pra, duke lëshuar për kërkesa të arsyeshme të palës tjetër.
Ka shumë për të bërë për motivimin e zgjedhësve opozitarë. Kryesorja, sipas meje, mbetet institucionalizimi i opozitës plurale në kuadrin e qëllimit të përbashkët që është rrotacioni i pushtetit, bashkëqeverisja. Një model është qendra e djathtë italiane, ku katër parti, “Vëllezërit e Italisë”, “Forca Italia”, “Lega Nord” dhe “Ne, të moderuarit” konkuruan më vete në kuadrin e një marrëveshje parimore për bashkëqeverisje dhe një kuadri etik që siguron menaxhimin e diversiteteve, fërkimeve dhe papajtueshmërive që nuk duhet të mbyten, por të artikulohen. Shumarja e votave të tyre bëri mazhorancën që qeveris Italinë.
Opozitarizmi në vendin tonë sot është një mozaik fraksionesh të demokratëve brenda dhe jashtë PD-së. Ka ndërkaq subjekte politike të vogla që ndajnë të njëjtin qëllim me partinë e madhe, por kanë indentitetin e tyre. E gjithë kjo larmi nuk arrin gjë nëse secili nuk sheh përtej hundës së vet. Por mund të rritet në kuadrin e opozitës plurale ku PD angazhohet të respektojë hapësirat e diversitetit, të mbështesë reflektimin e interesave të subjekteve të këtij spektri në kodin zgjedhor, të mbrojë votat e tyre. Në shkëmbim subjektet në fjalë angazhohen dhe mbajnë zotimet e tyre.
Zgjidhja për të mposhtur mazhorancën aktuale nuk vjen nga unifikimi brenda një liste të vetme. Nuk jemi në vitin 2005. Bashkimet mekanike nuk mundësojë trasferimin mekanik të votave anti-establishment të një subjekti unik. Shumarja e opozitës plurale ku se kush mbledh votat e veta ka shanse.
